Әкімшілік сот өндірісінде мемлекеттік тіл нормаларын сақтау мәселелері
Қазақстан Республикасында мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыру және оның қоғамдық қатынастардың барлық салаларында қолданылуын қамтамасыз ету мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының бірі болып табылады. Бұл талап сот жүйесіне де тікелей қатысты. Әсіресе әкімшілік сот өндірісінде мемлекеттік тіл нормаларын сақтау заңдылықты қамтамасыз етудің және азаматтардың құқықтарын қорғаудың маңызды кепілі болып саналады.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес қазақ тілі – мемлекеттік тіл болып табылады. Мемлекеттік тіл мемлекеттік органдардың қызметінде, оның ішінде сот ісін жүргізуде кеңінен қолданылуы тиіс. Сонымен қатар заңнамада сот ісін жүргізу тіліне қатысты нақты нормалар белгіленген.
Әкімшілік сот өндірісінде талап қою, өтініштер, түсініктемелер мен өзге де процестік құжаттар мемлекеттік тілде ұсынылуы мүмкін. Сот тараптардың тілдік құқықтарын сақтай отырып, мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейтуге ерекше көңіл бөледі. Егер іске қатысушылар сот ісін жүргізу тілін білмесе, оларға аудармашының көмегі қамтамасыз етіледі.
Мемлекеттік тіл нормаларын сақтау тек құжаттарды қазақ тілінде рәсімдеумен шектелмейді. Ол сот отырыстарын жүргізуде, сот актілерін дайындауда, ресми хат-хабар алмасуда және азаматтармен қарым-қатынаста да көрініс табуы қажет. Бұл өз кезегінде мемлекеттік тілдің беделін арттырып, оның құқықтық қатынастардағы рөлін нығайтады.
Әкімшілік соттарда мемлекеттік тілде іс жүргізу көрсеткіштерін арттыру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Сот қызметкерлерінің тілдік сауаттылығын жетілдіру, іс жүргізу құжаттарының сапасын арттыру және мемлекеттік тілде құқықтық терминологияны біріздендіру мәселелеріне ерекше назар аударылуда.
Мемлекеттік тілдің сот өндірісінде кеңінен қолданылуы азаматтардың сот жүйесіне деген сенімін нығайтып, құқықтық мәдениеттің дамуына ықпал етеді. Сондықтан әкімшілік сот өндірісінде мемлекеттік тіл нормаларын сақтау – заң талаптарын орындаумен қатар, ұлттық құндылықтарды дәріптеудің маңызды тетігі.
С.Тулеубаев,
Жамбыл облысы мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты
әкімшісінің басшысы